ICD (Şok Cihazı – İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör) Hakkında Bilgilendirme
1. ICD (şok cihazı) nedir ve ne amaçla kullanılır?
ICD (Implantable Cardioverter Defibrillator), kalpte hayatı tehdit eden ciddi ritim bozukluklarını sürekli izleyen ve gerektiğinde otomatik olarak müdahale eden bir cihazdır. Kalp ritmi tehlikeli derecede hızlandığında veya tamamen düzensiz hâle geldiğinde ICD bunu algılar ve ritmi düzeltmek için elektriksel uyarı ya da şok uygular. ICD’nin temel amacı ani kalp durmasını önlemek ve hastayı hayati riskten korumaktır. Cihaz göğüs bölgesinde cilt altına yerleştirilir ve kalbe uzanan elektrotlar aracılığıyla çalışır.
2. ICD neden takılır, kalp pili ile farkı nedir?
Kalp pili esas olarak kalp atım hızının yavaşladığı durumlarda kalbin düzenli atmasını sağlamak için kullanılır. ICD ise kalp atımının tehlikeli derecede hızlandığı ve ani kalp durmasına yol açabilecek ritim bozukluklarına karşı koruma sağlar. ICD gerektiğinde şok verebilme özelliğine sahiptir. Bazı ICD’ler aynı zamanda kalp pili gibi de çalışabilir. Hangi cihazın uygun olduğuna hastanın ritim bozukluğu riski değerlendirilerek karar verilir.
3. Hangi hastalarda ICD takılması gerekir?
ICD, daha önce hayatı tehdit eden ritim bozukluğu geçirmiş hastalarda veya bu tür ritim bozukluğu gelişme riski yüksek olan bireylerde önerilir. Özellikle kalp kası ciddi derecede zayıflamış hastalar, bazı kalıtsal ritim bozuklukları olanlar veya ani kalp durması riski taşıyan kişiler ICD için aday olabilir. ICD takılma kararı, hastanın klinik durumu ayrıntılı olarak değerlendirilerek verilir.
4. ICD hangi ritim bozukluklarına karşı koruma sağlar?
ICD özellikle ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon gibi hayatı tehdit eden ritim bozukluklarına karşı koruma sağlar. Bu ritimler sırasında kalp etkili şekilde kan pompalayamaz ve kısa sürede hayati tehlike gelişebilir. ICD bu ritimleri saniyeler içinde algılayarak müdahale eder.
5. ICD cihazı çeşitleri nelerdir ve aralarındaki farklar nelerdir?
ICD cihazları tek veya çift odacıklı olabilir. Bazı ICD’ler yalnızca ritim bozukluğunu algılayıp şok verirken, bazıları aynı zamanda kalp pili özelliği de taşır. Kalp yetmezliği olan bazı hastalarda ICD ile birlikte kalbin kasılma uyumunu düzenleyen özellikler de bulunabilir. Hangi cihazın tercih edileceği hastaya özel olarak belirlenir.
6. ICD takılması nasıl bir işlemdir, ameliyat gerekir mi?
ICD takılması açık kalp ameliyatı değildir. İşlem genellikle lokal anestezi altında yapılır. Göğüs bölgesinde yapılan küçük bir kesi ile cihaz cilt altına yerleştirilir. Elektrotlar damar yoluyla kalbe ulaştırılır. Cerrahi riski düşüktür ve işlem genellikle güvenli kabul edilir.
7. ICD takılması ne kadar sürer ve işlem sırasında anestezi uygulanır mı?
ICD takılması genellikle 1–2 saat sürer. Çoğu hastada lokal anestezi yeterlidir ve hasta işlem sırasında uyanıktır. Gerekli durumlarda hafif sedasyon uygulanabilir. İşlem sırasında ağrı genellikle minimaldir.
8. ICD takıldıktan sonra hastanede kalış süresi ne kadardır?
Hastalar genellikle işlem sonrası 1–2 gün hastanede gözlem altında tutulur. Bu süreçte cihazın çalışması, kalp ritmi ve yara yeri kontrol edilir. Herhangi bir sorun yoksa hasta taburcu edilir.
9. ICD ile günlük yaşam nasıl olur, hastayı neler bekler?
ICD takılan hastaların büyük bir bölümü kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilir. Yürüyüş yapmak, sosyal hayata katılmak ve seyahat etmek çoğu hasta için mümkündür. Cihaz genellikle hissedilmez ve arka planda çalışarak hastayı korur. İlk haftalarda kol hareketleri konusunda dikkatli olunması önerilir.
10. ICD şoku nedir, hasta şok aldığında ne hisseder?
ICD şoku, cihazın ciddi bir ritim bozukluğu algılayarak müdahale ettiğini gösterir. Şok kısa sürelidir ve bazı hastalar bunu göğüste ani ve güçlü bir çarpma hissi olarak tarif edebilir. Şok, hayat kurtarıcı bir müdahaledir.
11. ICD şoku sonrası ne yapılmalı, ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Tek ve kısa süreli bir şok sonrası hasta kendini iyi hissediyorsa durum doktora bildirilmelidir. Ancak tekrarlayan şoklar, bayılma, şiddetli baş dönmesi, göğüs ağrısı veya nefes darlığı varsa acilen sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
12. ICD takılan hastalar spor yapabilir mi, hangi aktivitelerden kaçınmalıdır?
Hafif ve orta düzey egzersizler çoğu hasta için uygundur. Yürüyüş genellikle önerilir. Ancak çarpma ve darbe riski olan temas sporlarından kaçınılmalıdır. Spor planı hastaya özel olarak belirlenmelidir.
13. ICD olan hastalar araç kullanabilir ve seyahat edebilir mi?
Birçok ICD’li hasta araç kullanabilir ve seyahat edebilir. Ancak ICD takılma nedeni ve ritim bozukluğu riskine göre bazı hastalarda geçici veya kalıcı kısıtlamalar olabilir. Uzun yolculuklar öncesinde doktor görüşü alınması faydalıdır.
14. Elektronik cihazlar ve manyetik alanlar ICD’yi etkiler mi?
Evde kullanılan elektronik cihazlar genellikle güvenlidir. Cep telefonlarının cihazın bulunduğu göğüs cebinde taşınmaması önerilir. Güçlü manyetik alanlardan uzak durulmalı ve tıbbi işlemler öncesinde ICD taşıdığı mutlaka sağlık personeline bildirilmelidir.
15. ICD takılmasının riskleri ve olası yan etkileri nelerdir?
ICD takılması genel olarak güvenli bir işlemdir. Nadiren enfeksiyon, kanama, elektrot yer değiştirmesi veya istenmeyen şoklar görülebilir. Bu riskler düzenli takip ve uygun cihaz ayarları ile azaltılabilir.
16. ICD kontrolleri nasıl yapılır ve ne sıklıkla gerekir?
ICD cihazları düzenli aralıklarla kontrol edilir. Bu kontrollerde cihazın hafızası, verdiği tedaviler, ayarları ve pil durumu değerlendirilir. Kontroller tedavinin güvenliği açısından çok önemlidir.
17. ICD pil ömrü ne kadardır ve pil değişimi nasıl yapılır?
ICD pilleri genellikle uzun ömürlüdür ve yıllarca sorunsuz şekilde çalışabilir. Pil seviyesi azaldığında cihaz değişimi planlanır. Pil değişimi, ilk takılmaya göre daha kısa ve daha basit bir işlemdir.